حذف یارانه ها، مالیات ارزش افزوده و دموکراسی

به نظر من طرح حذف یارانه ها به لحاظ اقتصادی تصمیم درستی است، ولی این نوشته در این باره نیست، بلکه می خواهم کمی اغراق کرده و ادعا کنم که به نظر من کمتر اتفاقی در تاریخ معاصر ایران به اندازه طرح «هدفمند کردن یارانه ها» جامعه ایران را به سوی  دموکراسی پیش خواهد برد. می گویند «حکومتی که برای اداره جامعه به مالیت مردم احتیاج نداشته باشد، به رأیشان هم احتیاج نخواهد داشت.»، خب حالا حکومتی را فرض کنید که نه تنها به مالیات محتاج نیست، بلکه پول آب و برق و گاز و بنزین مردم را هم می دهد، این دولت به طریق اولی  برای نظر مردم تره هم خرد نمی کند.

 

به نظر من فرقی هم نمی کند که دولتمردان ایرانی باشند یا آمریکایی یا ژاپنی. در هر دولتی اقلیت خوب و دلسوز و پاکدست پیدا می شود، اما بر این باورم که به طور کلی سیاستمداران به دنبال منافع شخصی و گروهی خود هستند (انسانند!)، این سیستم حکومتی است که امکان سوءاستفاده را محدود می کند و چون مثلاً سیاستمداران  برای ماندن در قدرت و برخورداری از منافع آن مجبورند هر چهار سال یک بار از مردم رأی بگیرند، مجبورشان می کند که در جهت منافع مردم هم گام بردارند.

 

دولتمردان در دولتی که برای تأمین رفاه حداقلی مردم جامعه (در حدی که گشنه نباشند که سر و صدا کنند) نیازی به مالیات آنها ندارد که هیچ، تازه پول آب و برق و نانشان را هم می دهد، هر چقدر هم که فرشته صفت باشند، وسوسه می شوند که وقتی از نردبان قدرت رفتند بالا، تا می توانند همان بالا بمانند، اصلاً نردبان را پایین بیندازند که نفرات بعد راهی برای بالا آمدن نداشته باشند. مخصوصاً اینکه آن بالا اختیار درآمد نفت بشکه ای صد دلاری هم دستشان باشد!

 

عموم مردم هم تا زمانی که آب و نانشان تأمین می شود، کاری به کار این دولت و دولتمردان نخواهند داشت!

 

حالا کارمندی را تصور کنید که  برای حقوقی مختصر کار می کند تازه از حقوقش سر ماه مالیات کسر می کنند و بخش عمده باقیمانده را هم باید برای خرید نان و دادن پول قبضها صرف کند. این آدم اگر در تابستان آبش قطع شود ثانیه ای برای برداشتن گوشی و زنگ زدن به اداره آب و توضیح خواستن درنگ نمی کند! اگر در زمستان فشار گاز خانه اش کم باشد، اگر تلفنی جواب نگیرد، در عرض نیم ساعت جلوی در اداره گاز خواهد بود!

 

از یک راننده تاکسی شنیدم که می گفت: «لیتری 700 تومان پول بنزین می دهیم، ولی کیفیت بنزین به درد نمی خورد»، تا پیش از این کدام راننده تاکسی به فکر کیفیت بنزین و تأثیر آن روی موتور ماشینش بود؟

 

چند شب پیش برق خانه ما رفت، مادرم بلافاصله گفت: نود هزار تومان پول برق می دهیم، بعد برق قطع هم می شود!

 

شک نداشته باشید که با آزاد شدن قیمت نان، کیفیت آن بهتر می شود، کسی که هزار تومان برای یک سنگک بپردازد، توقع دریافت نان خوب هم دارد.

 

از طلا فروشی که آشناست و در اعتراض به مالیات زیادی که امسال برایش وضع شده بود مغازه خود را نیمه تعطیل کرده است، پرسیدم «خب بالاخره برنامه ات چیست؟» جواب داد: «من چنین مالیاتی نمی دهم، به خودشان هم گفتم که آیا شد در طول سال یک بار یکی بیاید و جلوی مغازه مرا تمیز کند؟ هر روز صبح خودم باید جارو بکشم، چه خدمتی می دهید که انقدر مالیات می خواهید؟» به نظر من که خوب است طلا فروشها مالیات منصفانه ای بدهند اما از آن بهتر این است که در مقابل مالیاتی که می پردازند متوقع هستند، حتی اگر ندانند تمیز کردن جلوی مغازه وظیفه شهرداری است و نه دولت.

 

خود من هم باور نمی کردم که این طرح به این سرعت تأثیر گذار باشد، در عرض فقط چند ماه مردم از شهروندان سر به زیر به شهروندان متوقع و پرسشگر تبدیل شده اند، شک نداشته باشید این افرادی که به کیفیت بنزین و سنگک و قطعی برق و تمیزی جلوی مغازه حساس شده اند، حالا که چیز زیادی هم از پول نفت گیرشان نمی آید، به این راحتی ها تحمل نخواهند کرد که اختیار مالیاتی که می پردازند در دستان دولتی باشد که در یک فرآیند صد در صد دموکراتیک انتخاب نشده باشد و این شروع تغییر خواهد بود.

 

بدترین اتفاق ممکن این است که در این شرایط سیاستمدارانی پیدا شوند و با سوء استفاده از نارضایتی مردم از میزان پول برق و گاز و… وعده برگرداندن یارانه ها و کاستن از قیمتها را بدهند، این تصمیم جدای اینکه از نظر اقتصادی هم یک نوع برگشت به عقب است، از نظر سیاسی هم (به زعم من) به ضرر جامعه ایران خواهد بود! این روزها اگر سری به سایتهای جنبش سبز بزنید، به نظر این رویه غالب آنهاست!